Kamusal Etik ve Sorumluluk Farklı Yönleriyle Üniversitemizde Konuşuldu

Üniversitemiz İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ile İslami İlimler Fakültesi tarafından “Değerden İlkeye Kamusal Etik ve Sorumluluk” konulu panel düzenlendi.
Şehit J. Ütğm. Murat Taylan Öncel Salonu’nda yapılan panele İslami İlimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mevlüt Erten ve Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Güldane Gündüzöz, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Ayfer Özyılmaz, akademisyenler ve öğrencilerimiz katıldı.
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi öğretim üyesi Prof. Dr. Refik Yaslıkaya’nın moderatörlüğünde yapılan panelde, İslami İlimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ali Çetin ile İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğretim üyeleri Doç. Dr. Vasfiye Çelik ve Dr. Öğr. Üyesi Aysema Pelin Şaşmaz Temel konuşmacı olarak yer aldı.

Panelin amacı hakkında bilgi veren Moderatör Prof. Dr. Refik Yaslıkaya, “Bu panel, kamu yönetiminin kurumsal ve yasal ilkeleri ile ahlâkî ve manevî referansları ortak bir akademik zeminde buluşturarak kamuda etik kültürünün geliştirilmesine yönelik stratejileri ele almayı amaçlamaktadır. Kamusal hizmet sunumunun yalnızca mevzuata uyum çerçevesinde değil, aynı zamanda köklü idari geleneklerimiz ve vicdanî sorumluluk bilinci doğrultusunda yürütülmesinin fıtri önemini değerlendirmeyi hedefleyen bu etkinliğe Kamu Yönetimi ile İlahiyat perspektiflerinin entelektüel katkıları sunulacaktır.” dedi.
Program, panelistlerin konuşmaları ile devam etti.
İslam düşüncesindeki ahlâkın temeline ait görüşler ile iyiyi ve doğruyu bilmede rasyonalitenin önemi hakkında bilgi veren Prof. Dr. Ali Çetin, “Sırf birisi istedi diye bir şey yapıyorsanız o ahlâki bir eylem değildir. Robotik bir eylemdir ve gözetimin olmadığı yerde o iş şaşar. Güç sizi zehirler ve o iş bozulur. Dolayısıyla ahlâkı içselleştirmek gerekir. Bizim insanımız ahlâklı ama kamusal alana çıktığımızda problem başlıyor. Kişisel ahlâkımızı kamusal alana taşıyamıyoruz. Yanlış olduğunu bildiğimiz bir şeyi “Bunu herkes yapıyor. Yapmazsam işim yürümez.” düşüncesiyle yaparsak iş daha da büyüyor ve usulsüzlük bir kural hâline geliyor. Değer, ontolojik bir temeldir ve ahlâki yönelimi kuruyor. Etik, değerin toplumsal ölçüsünü pratikte belirliyor. İlke, bunun kurumsal olarak işlemesini sağlıyor. Sorumluluk da vicdana bağlı olarak ilkenin hayata geçirilmesini sağlıyor.” şeklinde konuştu.
Devlette ve kamu yönetiminde etik kavramının tarihsel süreci hakkında açıklamalarda bulunan Doç. Dr. Vasfiye Çelik, “20. yüzyılın bize getirdiği kavramlardan bir olan etik kavramı, yeni bir kavramdır. Etik kavramından önce ahlâk kavramı kullanılıyordu. Ahlâka baktığınızda geleneklere, göreneklere, içinde yaşadığınız döneme ve coğrafyaya göre değişen bir içeriğe sahip olduğunu görüyorsunuz. Etik, dünyanın neresine giderseniz gidin kabul gören evrensel doğrulardır. Ahlâk ise, bölgesel ve yöreseldir. Devlette ve kamu yönetiminde etik; 20. yüzyılda başlayan, ilk örneğini Amerika Birleşik Devletleri’nde gördüğümüz ve sonra diğer ülkelerde görülmeye başlayan, Türkiye’nin de Avrupa Birliği’ne uyum süreciyle dâhil olduğu ve buna uygun olarak Etik Kurulu’nu kurduğu bir sürece işaret eder. Etik değerlere en uygun hareket eden devletler, tam demokratik devletler olarak karşımıza çıkıyor. Ancak tam demokrasi ve biraz kusurlu demokrasiye kayan ülkelerde son dönemde yolsuzlukla ilgili algı endeksi sıralamasında geriye gitme gibi bir durum söz konusu. Tarihsel olarak bunun önüne geçmek mümkün değil gibi görünüyor. MÖ 4000’li yıllarda yazılmış Sümer tabletlerinde bile kamuda etik dışı davranışlara dair verilerle karşılaşıyoruz. Günümüzde, etik davranış açısından en iyi olan ülkelerde çok ciddi yolsuzluk skandalları yaşanabiliyor. Maalesef yolsuzluğu ve kayırmacılığı tam olarak önleyemeyeceğimize dair tarihsel bir seyir var. Hukuki metinler aracılığıyla bu durumları elimizden geldiğince engellemeye çalışıyoruz. Etik kavramı, 'ethos'dan yani karakterden gelir. İyi ve ahlâklı bir insan olmak için verilen eğitim ile öğretilen değerler, zamanla etik kurallara, etik kurallar da hukuk kurallarına dönüşür ve karakter bu şekilde dizayn edilirse iyi insan olma potansiyelimiz artar.” dedi.

İdare hukuku açısından etik kavramına değinen Dr. Öğr. Üyesi Aysema Pelin Şaşmaz Temel, “Hukuki açıdan etik kurallarının sosyal düzen kuralları içerisinde yer aldığını söyleyebiliriz. Hukuk da bir sosyal düzen kuralıdır. Başka sosyal düzen kuralları da vardır. Bir arada yaşama arzusu içinde olan toplulukları yönetme amacı varsa ve bunların huzur içerisinde devamının sağlanması isteniyorsa hukuk kuralarından başka ahlâk, örf ve adet kuralları ile görgü ve din kuralları vardır. Hukuk kuralları, sosyal kurallardan farklı olarak devlet otoritesi tarafından desteklenir. Etik kurallara, hukuk açısından baktığımızda bunlar bizim için hukuk devleti ilkelerine ya da hukukun evrensel ilkelerine dönüşüyor. İdare hukuku, kamu yönetiminde ilişkin etik ilkelerden oldukça yararlanmaktadır. İdare hukuku, yöneten ile yönetilen arasındaki ilişkiyi düzenlemeyi amaçlar. İdare hukukunun varlık sebebi yöneten ve yönetilen ilişkisi içerisinde iki tarafın eşit olmamasıdır. Kamu hizmeti sunan bir organizasyon yapısında mutlaka kamu yararı amaçlanır. Kamu düzenini tesis etme görevi olduğu için ciddi bir kamu gücü kullanma yetkisi vardır. Kamu yönetiminin etik ilkelerine genel olarak baktığımızda kamu yararlılığı, hesap verilebilirlik, şeffaflık, bütünlük ve liyakat gibi ilkeler var. İdarenin yargısal denetiminde de yasaların yanı sıra evrensel hukuk ilkelerinden de faydalanıyoruz. İdare hukukuna göre ne kadar yetkiniz varsa o kadar sorumluluğunuz vardır. Dolayısıyla yönetenin kamusal etik ilkelere bakışı, sıradan bir bireyin etik ilkeleri açısından farklılaşmaktadır. “ ifadelerini kullandı.
Konuşmaların ardından panelistler, dinleyicilerin sorularını cevapladı.

Moderatör Prof. Dr. Refik Yaslıkaya, program sonunda Prof. Dr. Ali Çetin’e teşekkür belgesi verirken; İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Ayfer Özyılmaz; Moderatör Prof. Dr. Refik Yaslıkaya, Doç. Dr. Vasfiye Çelik ve Dr. Öğr. Üyesi Aysema Pelin Şaşmaz Temel’e teşekkür belgesi verdi.